William Blake

W odróżnieniu od dramatycznych, epickich scen piekielnych, Czyściec jest najczęściej areną, na której Dante rozprawia się z licznymi rzeszami ludzi, których nie kochał, nie lubił i nie szanował. Poznajemy więc szereg nazwisk mieszczan i szlachty florenckiej, cięgie baty raz po raz otrzymują kolejni papieże i możnowładcy (w niezbyt przychylnym świetle jest tutaj przedstawiony na przykład czeski król Wacław II).

Niebo to już tylko pasmo ochów “opisujących nieopisane” piękno i dostojeństwo świętych oraz postaci biblijnych. Z biegiem czasu Dante coraz bardziej wczuwa się w rolę i stawia się na piedestale sprawiedliwych, ale cóż – jako geniusz ma do tego prawo.

Salvador Dali

Chociaż więc zachęcam do lektury całego dzieła, nie uważam, że grzechem byłoby odłożenie boskiej cegły od razu po wyjściu z piekła – przynajmniej w przypadku czeskiego przekładu. Moje – że się tak wyrażę – spółkowanie z klasykiem dodatkowo utrudniało tłumaczenie O.F. Bablera, który miał niestety niesamowicie ciężkie pióro. Obiecałem sobie, że w przyszłym roku sięgnę po polskie tłumaczenie Anny Świderskiej lub Edwarda Porębowicza.

Dla porównania przytaczam najbardziej znany fragment Piekła. Ugolino został skazany na śmierć głodową w lochu, zanim jednak zmarł, żywił się ciałami swoich synów, którzy dzielili z nim celę. W poniższym fragmencie spotykamy Ugolino mszczącego się na swoim oprawcy, arcybiskupie Ruggieri (zaznaczam, że tutaj tłumacz Babler był jeszcze w formie).

Gustave Doré

*

Zas dál jsme šli, kde v jedné díře tkvěla,

dvojice hlav tak v ledu zamrzajíc,

že jedna nad druhou jak čapka čněla.

A jako z hladu pojídá se krajíc,

hořejší tam, kde mozek splývá s vazem,

tu spodní hryzla zuby zatínajíc. (O.F. Babler)

*

Gdy odchodzimy, w rowie dwa widziadła

Spostrzegam taką zwarte zawziętością,

Że głowa głowie za kaptur przypadła.

Jak się do chleba rwie człek zdjęty czczością,

Tak wyższy, leżąc niższemu na grzbiecie,

Wpił się w kark, ponad pacierzową kością. (Edward Porębowicz)

*

Gdyśmy już byli się rozstali z onym,

dwie mary widzę, co razem skostniały

ta nad tą z czołem nad głową spiętrzonym.

A jak się chlebem żywi człek zgłodniały,

tak się ów z wierzchu w kark drugiemu wżera

tam, gdzie się kręgi z mózgiem spotykały. (Ewa Świderska)

*

Boska Komedia to bez wątpienia arcydzieło literatury i niesamowite źródło inspiracji – świadczą o tym chociażby ilustracje wykonane przez wielu wybitnych plastyków. Z tematem zmierzył się Sandro Botticelli, William Blake czy Salvador Dali, spośród polskich artystów na pewno warto wymienić fascynujące prace Ryszarda Wojtyńskiego.

Ryszard Wojtyński

Mi osobiście jednak Boska Komedia zawsze będzie się kojarzyła z klasycznymi ilustracjami Gustave Doré. Nacieszcie oczęta :

The post Boska Komedia first appeared on Darek Jedzok.