Głównym pomysłodawcą projektu jest Krzysztof Neścior – cieszyński radny, amatorski historyk, a przede wszystkim były wojskowy, którego ewidentnie swędzi cyngiel. Zaczęło się od całkiem niewinnego projektu muzeum militarnego i grupy rekonstrukcyjnej, potem przyszły wykłady z coraz mocniejszą nutką nacjonalistyczną, a w końcu pomysł na odbudowanie i wyposażenie poligonu w Cieszynie i stworzenie młodzieżowych bojówek tuż przy granicach z Czechami. Od hobby do pasji, od pasji do obsesji, od obsesji do fanatyzmu. Weź, zaufaj tu hobbystom – zacznie taki od zbierania zapalniczek, a skończy na podpaleniu stodoły.

Obecnie muzeum praktycznie już nie funkcjonuje, chociaż nadal odmieniane jest przez wszystkie przypadki, by nobilitować pozostałe działania Neściora. Ten tymczasem skupia całą uwagę na swoim oczku w głowie – paramilitarnym projekcie Cieszyńskiej Kompanii Obrony Narodowej.

To, co może i kiedyś zaczęło się od dobrych intencji, stopniowo gorzknieje i nabiera coraz mroczniejszych odcieni, ponieważ tendencyjna wykładnia historii Polski i regionu przyciąga do Kompanii młodych ludzi sympatyzujących ze skrajną prawicą. W sieciach społecznościowych wychowankowie Neściora chętnie pozują z bronią (niektórzy z dopiskiem „przygotowani na imigrantów”), umawiają się na udział w imprezach organizowanych przez ONR i Młodzież Wszechpolską, sypią dowcipami o „kozojebcach”. Właśnie ludzie z tych kręgów odwiedzają cieszyńskie przedszkola albo uczą kilkuletnie dzieci strzelać z airsoftowych replik karabinów snajperskich.

po lewej – Neściorowcy z wizytą w przedszkolu / po prawej – cieszyńskie Zuchy na strzelnicy (źródło: profile FB członków i sympatyków CKON)

Krzysztof Neścior w żaden sposób nie stara się zaradzić temu, że jego grupa wypełnia się ultraprawicowymi młotami. Albo tego nie widzi, albo nie chce widzieć. Sami rozważcie, która z tych opcji jest bardziej niepokojąca. Tak czy owak coraz trudniej uwierzyć w to, że cieszyński oddział WOTu skupi miejscową śmietankę, która będzie się dwa razy zastanawiała, zanim komuś strzeli w beret. Neścior nie kontroluje nawet wąskiej grupy znajomych – w przypadku planowanego założenia całego batalionu taka niekompetencja jest gwarantowanym przepisem na katastrofę.

Oczywiście pomysłodawcy zarzekają się, że kierują nimi szlachetne pobudki i dobre chęci (wszyscy wiemy, co jest nimi wybrukowane). W wywiadach dotyczących CKONu, Kompanii Obrony Narodowej i potencjalnego oddziału WOT pojawiają się klasyczne słowa-klucze używane od dziesięcioleci do wybielania szemranych pomysłów – inicjatywa jest pono „zdrowym odruchem” i „odpowiedzią na zainteresowanie społeczeństwa”.

Mnie bardziej smuci jednak fakt, że Neścior stara się przedstawiać projekt cieszyńskiego batalionu WOT jako „dużą szansę prestiżową, ekonomiczną i społeczną dla powiatu”. Tak, jakbyśmy żyli w jamach w ziemi i jedli koty, a ta parodia wojska miała być dla nas światełkiem cywilizacji.

Tego już nie można wyjaśnić ani brakiem wyobraźni, ani ciasnymi horyzontami myślowymi. To najzwyklejsza w świecie zniewaga dla mieszkańców Śląska Cieszyńskiego – obszaru o ogromnym bogactwie historycznym i architektonicznym, regionu, który nie tylko może, ale wręcz powinien promować się jako miejsce, w którym od stuleci mieszały się narody, kultury i wyznania. Najwidoczniej Neściorowi przeszkadza, że to mieszanie odbywało się przeważnie zbyt pokojowo, tęskno mu do burzliwego międzywojnia. Skoro nie ma wojenki, to trzeba ją zrobić – na przykład poprzez podniecanie miejscowych naziołków i odgrzebywanie starych transgranicznych antagonizmów.

Cieszyński oddział nikomu nie pomoże, a z każdym dniem rośnie ryzyko, że może poważnie zaszkodzić. Martwić powinni się nie tylko mieszkańcy powiatu, ale – paradoksalnie – nawet zwolennicy idei WOTu, ponieważ wtopa grupy Krzysztofa Neściora może zdyskredytować cały projekt. Neściorowcy, którzy byli pilotażowym projektem Wojsk Obrony Terytorialnej, stają się bardziej ostrzeżeniem niż przykładem do naśladowania. Na pewno nie brakuje wśród nich prawych ludzi, ale co z tego – podejrzewam, że w każdej grupie bojówkarzy znajdą się Bogu ducha winne osoby, które po prostu lubią gry zespołowe i ruch na świeżym powietrzu. Brak podstawowej weryfikacji ściąga i kumuluje w cieszyńskiej grupie radykałów, którzy tylko czekają, aż ktoś da im ostre naboje i spuści ze smyczy.

Chciałbym więc zaapelować nie tylko do mieszkańców Cieszyna i powiatu, ale i do wszystkich sympatyków regionu – rozmawiajcie, piszcie listy i maile, wyjaśniajcie znajomym.

Wkurzcie się. To ten czas.

Zapraszam też do lektury felietonu “Warta niewiele warta” poświęconego działalności Neściorowców na terenie polsko-czeskiego pogranicza.

The post Cieszyński batalion WOT, czyli duży problem w małym mieście first appeared on Darek Jedzok.

Wpadłem na ten tekst całkowicie przez przypadek w trakcie przeglądania archiwum artykułów na stronie Zwrotu, i dopiero po drugim przeczytaniu odkryłem jego uroczy, niezamierzony komizm. Co takiego zostało powiedziane? Cytuję: „Zaolzie jest bardzo ważnym miejscem na mapie Czech z punktu widzenia zamieszkałych tam Polaków“. Łapiecie?

Moim zdaniem to najzabawniejszy, a jednocześnie najsmutniejszy komentarz dotyczący samooceny Zaolziaków. Oczywiście, że jesteśmy ważni – zwłaszcza z naszego punktu widzenia. To tak, jakby jedynaczka chwaliła się, że jest ulubioną córką swojej matki; tak, jakby ktoś samemu sobie przybijał piątkę albo lajkował własny status na Facebooku. To tak, jak wygrać w jednoosobowym wyścigu.

Od dawna wiadomo, że lubimy uważać się za niepowtarzalnych. Kilka lat temu Czeski Cieszyn odwiedził redaktor dużego polskiego dziennika, by przeprowadzić cykl wywiadów z miejscowymi działaczami i osobistościami. Gdy w trakcie rozmowy ktoś wspomniał o „skomplikowanych, lokalnych zależnościach” dziennikarz wyszedł na chwilę z roli i uśmiechnął się pobłażliwie. Wyznał, że od lat odwiedza grupy polonijne i w tym czasie przekonał się tylko o jednym – wszystkie te społeczności zgodnie uważają, że są wyjątkowe i borykają się z wyjątkowymi trudnościami, podczas gdy tak naprawdę te problemy i „nieprzekładalne niuanse” są wszędzie dokładnie takie same. Karwina, Wilno czy Lwów, jeden pies. Chórem wołamy „wszyscy jesteśmy różni!”.

Szto zdiełać? Myślę, że powinniśmy mieć więcej ikry i porządnie rozkręcić tę machinę autopromocji. Ludzie „spoza” nadal nie doceniają tego, że Zaolziacy są największą polską mniejszością w Czechach. Idźmy dalej – wykrzyczmy światu, że Zaolzie jest jednoznacznie najlepszym Zaolziem na świecie! Trzeba tylko stanowczo zagłuszyć sceptyków przypominających, że jednocześnie jest ono także najgorszym istniejącym Zaolziem.

Jak mówi lokalna mądrość – i tu kolejny subtelny morał z wypowiedzi wspomnianego polityka –  „nikt mnie nie pochwoli tak dobrze, jak jo se sóm”.

The post Felieton 235 – Zaolzie górą first appeared on Darek Jedzok.

Oświeciło mnie dopiero po przeczytaniu artykułu w lokalnej prasie – oj, głupi Jedzoku ty, przecież to takie oczywiste! Przecie w mieście nie ma McDonalda!

Zwolennicy postępu zarzucają burmistrzowi, że to z jego winy nad Olzą nadal nie stoi ta żółto-czerwona pochodnia niosąca światło zachodniej cywilizacji. Ale mer uspokaja, gasi panikę w zalążku – nie trwóżcie się, obywatele, będzie Mac. Nie spocznę, póki nie zobaczę tłustego uśmiechu na twarzach cieszyńskich dzieci, póki nie zarumienią się policzki utuczone obfitą dawką cholesterolu. Przywitamy inwestora chlebem, solą i glutaminianem sodu.

Kto wie, może w przyszłości, za dwadzieścia, trzydzieści lat, spełnią się inne wizjonerskie pomysły, które dotychczas były nieśmiało omawiane tylko w kręgach cieszyńskiej awangardy? Może kiedyś Cieszyniacy doczekają się własnego KFC lub Pizza Hut, a nawet Starbucksa, kawa jego mać? Ludzie spod Bogumina i spod Gnojnika, spod Zamarsk i spod Ustronia będą tutaj przyjeżdżać, aby zobaczyć te cuda na własne oczy. Dopiero wtedy zmartwychwstanie niegdysiejsza sława Cieszyna, Małego Wiednia, perły regionu. Tako rzecze proroctwo.

Jednak nie ma co się bawić w futurystyczne prognozy, aktualnie walczymy o dwa złote łuki na czerwonym tle. Aby jakoś przeczekać ten trudny czas, obmyśliłem sobie tymczasowy plan przetrwania. Raz na miesiąc zrobimy w rodzinie składkę pieniężną, a następnie loterię. Wylosowany szczęśliwiec otrzyma bilet do Ostrawy lub Katowic oraz sakwę z kilkoma monetami na zakup cheeseburgera, coli i frytek. Pojedzie, zje, wróci, a wieczorem opowie przy ognisku zebranym krewnym i sąsiadom o tym, jak to się stołuje w wielkim świecie – tam, gdzie sztuciec biały i elastyczny; tam, gdzie kartofel w kratkę szatkowany; tam, gdzie pomidory płynne, w saszetkach ukryte.

Wytrzymamy. Przyszłość zbliża się milowymi krokami.

—

Tekst ukazał się w miesięczniku Zwrot 9/2013

The post Felieton 227 – Cieszyn odchamiony first appeared on Darek Jedzok.

Natychmiast odebrałem nagrodę Gipsowego Krasnala oczobijnej seledynowej Studni Trzech Braci i wręczyłem ją nowemu zjawisku. Poniżej podaję uzasadnienie decyzji jednoosobowego jury.

Gdybym miał zastosować kryteria kryminalistyczne, to studnię należy uznać najwyżej za banalne wykroczenie, w końcu zawsze można ją przemalować. Zniszczenie ściennego malowidła to już zabójstwo z zimną krwią, ofiara „leży i nie dycha”. Do tego dochodzi jeszcze oskarżenie o bezczeszczenie zwłok, ponieważ mural został nie tyle zamalowany, co ostemplowany logiem festiwalu. Zbrodnia niedbała i prymitywna zawsze przerażała mnie bardziej, niż perfekcyjnie zaplanowany mord.

Afera ta smuci mnie także dlatego, ponieważ morderstwo popełnili organizatorzy imprezy, która pierwotnie miała otworzyć mieszkańców Cieszyna na sztukę ulicy. Miała pokazać ją jako nieinwazyjną, nieagresywną, a przede wszystkim zmyć z niej piętno wandalizmu i braku wyczucia estetycznego. No to się udało.

Jeżeli zaś chodzi o udzielenie pozwolenia na tak definitywne oszpecenie twarzy miasta, to w sumie nie wiem, co mnie jeszcze dziwi. Dwa lata temu ratusz sprzedał za trzydzieści srebrników XIX-wieczny dworek, więc nie spodziewam się wielkich wyrzutów sumienia po zniszczeniu wyblakłej PRL-owskiej reklamy.

Festiwal już się skończył, z relacji uczestników wnioskuję, że pierwsza edycja bardzo się udała, a więc będzie bis. Mam już kilka pomysłów na przyszłoroczną promocję imprezy, jednak zdradzę tylko jeden, najbardziej bombastyczny. Proponuję wykuć wielkoformatowe logo na wszystkich czterech ścianach Wieży Piastowskiej. Skoro już mamy niszczyć, to róbmy tak z rozmachem!

Niech widać z daleka, że w Cieszynie coś się dzieje. Niech widać z daleka, że w Cieszynie coś powstaje. Niech widać z daleka – aby przyjezdni zdążyli na czas zatkać nos.

The post Felieton 166 – Zamordowany mural first appeared on Darek Jedzok.

W dniach 16. – 17. 7. 2010 w Cieszynie i Czeskim Cieszynie odbędzie się druga edycja festiwalu Święto Herbaty.

Przez całe dwa dni przebiegać będzie zarówno program dla szerokiej publiczności, jak i specjalistyczna konferencja przeznaczona dla wszystkich osób poważnie interesujących się branżą herbacianą oraz kulturą picia herbaty.

Do najważniejszych wydarzeń koncertowych z pewnością będzie należał występ zespołu Karpaty Magiczne, wspólny koncert dwóch legend czeskiej alternatywy – wokalistki Ivy Bittovej i multiinstrumentalisty Vladimíra Václavka oraz występ duetu Tara Fuki. W Cieszynie zabrzmi też japoński flet shakuhachi oraz gongi, na koncercie braci Mrowińskich i Jana Kubka będziemy mieli możliwość zapoznać się z indyjskimi instrumentami muzycznymi. Klasyczną japońską groteskę przedstawi teatr Kyogen.

Widzowie mogą szybko i wygodnie zwiedzić świat dzięki serii wykładów, projekcji i relacji z podróży – w tym roku dotrzemy na do Iranu, Ameryki Południowej oraz do Kambodży. Warsztaty zaoferują na przykład kurs gotowania lub wytwarzania przedmiotów z wikliny. Poszczególne punkty programu będą przebiegać zarówno po polsku, jak i po czesku – przy udziale tłumaczy.

Festiwal „Święto Herbaty“ jest imprezą w pełni charytatywną. Wszystkie dochody z festiwalu zostaną przekazane na projekt budowy kliniki medycznej w Dolpo, jednym z najbardziej izolowanych zakątków Nepalu.

Widzowie będą mogli skosztować wielu rodzajów herbat i specjałów z całego świata lub zrobić zakupy w jednym z licznych straganów z ceramiką, odzieżą i biżuterią.

Bilety można zakupić w przedsprzedaży (23 zł na dwa dni, tylko sobota – 13 zł, ilość biletów w przedsprzedaży jest ograniczona) lub na miejscu (30 zł na dwa dni, tylko sobota – 16 zł).

Wszelkie informacje dotyczące tegorocznej edycji znajdziecie na stronie www.swietoherbaty.pl.

The post Święto Herbaty coraz bliżej! first appeared on Darek Jedzok.

Bobrówka, Olza. Kliknij, aby powiększyć.

The post Powódź w Cieszynie (14 zdjęć) first appeared on Darek Jedzok.

Luksusowa Nohavica i luksusowe Kočko! Luksusowy Putzlacher i aż dwie luksusowe Sikory! Luksusowy Lipus i Trojak! I Szpyrc! I Liberda! No i w końcu – niesmacznie luksusowy Jedzok tyż.

Już za kilka tygodni światło dzienne ujrzy niecodzienny projekt – bibliofilskie zbiorowe wydanie tekstów i grafik autorów związanych z Cieszynem. Książka wydana na papierze ręcznie czerpanym ucieszy oko, palucha i nos.

Ciekawskich zapraszam do obejrzenia pierwszych zdjęć powstającej publikacji, zamożni amatorzy wysmakowanych wydawnictw mogą składać zamówienia na stronie internetowej wytwórni papieru w Velkých Losinách.

Grafika :

Edgar Baran, Józef Drong, Barbara Kowalczyk, Zbigniew Kubeczka, Bronislaw Liberda, Jiřího Neuwirt, Eduard Ovčáček, Ladislav Szpyrc, Ivana Štenclová oraz Stanislav Waszek.

Teksty :

Pavel Gan, Theofil Halama, Alena Hasáková, Darek Jedzok, Tomáš Kočko, Jan Kukuczka, Radovan Lipus, Jaromír Nohavica, Lucyna Przeczek – Waszkowa, Renata Putzlacher – Buchtová, Jacek Sikora, Wladyslaw Sikora, Bogdan Trojak oraz Zuzana Voznicová

The post Cieszyńskie bibliofilenie first appeared on Darek Jedzok.